Zwart gat

1) De term "zwart gat" wordt soms gebruikt om te verwijzen naar een denkbeeldige plaats waar voorwerpen, bestanden of fondsen naartoe gaan wanneer ze zonder duidelijke reden verloren gaan.

2) In de natuur- en sterrenkunde is een zwart gat een gebied in tijd en ruimte waarbinnen de zwaartekracht zo sterk is dat niets kan ontsnappen, zelfs niet elektromagnetische straling zoals zichtbaar licht. Men denkt dat zwarte gaten bepaalde hemellichamen omgeven.

Het idee van een zwart gat (zo niet de term zelf) is niet nieuw. Naarmate de intensiteit van het zwaartekrachtsveld rond een object toeneemt, neemt ook de ontsnappingssnelheid toe. De ontsnappingssnelheid voor een hemellichaam (zoals een ster, planeet of maan) is de verticale snelheid waarmee een voorwerp van het oppervlak moet worden geslingerd om voor altijd buiten de zwaartekrachtsinvloed van de massa te vliegen. Als een substantieel hemellichaam, zoals een ster, klein genoeg in diameter wordt, kan de ontsnappingssnelheid aan het oppervlak theoretisch groter zijn dan de lichtsnelheid. Dit idee kwam zelfs al in de tijd van Isaac Newton bij astronomen op. Moderne astronomen geloven dat zij zwarte gaten hebben waargenomen, bestaande uit sterren die onder hun eigen zwaartekracht in elkaar zijn gestort nadat hun kernbrandstof was verbruikt. Er wordt ook aangenomen dat zwarte gaten bestaan in de centra van sterrenstelsels, waaronder het onze.

Een zwart gat heeft bizarre effecten op tijd en ruimte. Van buitenaf gezien zou een voorwerp dat in een zwart gat valt de zogenaamde waarnemingshorizon naderen, die een bolvormig "eenrichtingsmembraan" of "Rubicon" is dat het zwarte gat zelf omgeeft. Als het voorwerp een klok zou zijn, zou het steeds langzamer gaan lopen naarmate het de waarnemingshorizon nadert, en zou het nooit helemaal in het zwarte gat geraken. Vanuit het referentiekader van het vallende voorwerp zou er niets ongewoons gebeuren in de snelheid waarmee de tijd verstrijkt, en de toegang tot het zwarte gat zou snel verlopen, hoewel de zwaartekracht nabij de waarnemingshorizon het vallende voorwerp uit elkaar zou kunnen scheuren.

Zwarte gaten zijn voer geweest voor wilde idee├źn en science-fiction verhalen sinds het concept bekend werd in het midden van de vorige eeuw. Sommige scenario's zijn sensationeel tot het punt van waanzin. Stel bijvoorbeeld dat een klein zwart gat, gefabriceerd voor gebruik als een doemsdagwapen, op het aardoppervlak zou worden gedropt? Het zou, zo gaat het verhaal, de planeet verslinden met onstuitbaar en fenomenaal geweld.

Zie ook een spam-gerelateerde term, blackhole list.